Gwiazdka, Telegraf i Kreisblatty

tsl@trybuna-slaska.com.pl
Okres Wiosny Ludów to nie tylko bunty i rewolucje. Na Śląsku pojawiły się wtedy pierwsze polskie gazety. Zaczęło się od "Dziennika Górno-Ślązkiego" wychodzącego w Bytomiu i Piekarach Śląskich w latach 1848-1849.

Okres Wiosny Ludów to nie tylko bunty i rewolucje. Na Śląsku pojawiły się wtedy pierwsze polskie gazety. Zaczęło się od "Dziennika Górno-Ślązkiego" wychodzącego w Bytomiu i Piekarach Śląskich w latach 1848-1849. Zaczęło się nie bez problemów. Już po wydaniu pierwszych kilku numerów do redakcji zaczęły napływać listy z pretensjami o wprowadzanie do gazet na Śląsku literackiego języka polskiego, mało zrozumiałego dla śląskiego ludu.

Redaktorzy, jak Józef Łepkowski, pochodzący z Wielkopolski, tłumaczyli się nieznajomością prac pisanych w języku śląskim, a polski wydawał im się najbardziej zrozumiały. Początkowo w gazecie przedrukowywano jedynie artykuły ukazujące się w Poznaniu, Krakowie, Warszawie czy Lwowie. Dopiero kiedy z Dziennikiem zaczął współpracować Józef Lompa (od numeru 16), wszystko się zmieniło.

Zaczęto drukować cykl legend i opowieści ze Śląska, przygotowywanych przez Lompę, zamieszczano artykuły traktujące o historii regionu. Lompa nie bał się umieszczania tłumaczeń z niemieckich artykułów. Literaturę polsko- i niemiecko-języczną traktował na równi, zamieszczając omówienia ciekawszych książek. Pojawiły się również artykuły o najważniejszych wydarzeniach lokalnych.

Co ciekawe, Lompa nawet starał się przekonać redaktorów Dziennika do rezygnacji z używania wyłącznie języka polskiego w gazecie, jeżeli przez to zajdzie podejrzenie, że Ślązak może nie zrozumieć wymowy artykułu.

Również staraniem J. Lompy, kóry w 1849 r. został redaktorem Dziennika, w gazecie tej zaczęto drukować w odcinkach słownik śląsko - polski. Staraniem "Dziennika Górno-Ślązkiego" otwarto na Śląsku czytelnie ludowe w: Bytomiu, Woźnikach, Rybniku i Lublińcu. Były to pierwsze biblioteki publiczne na Górnym Śląsku zawierające książki polskojęzyczne. W Woźnikach Lompie udało się przekonać do tego pomysłu burmistrza Juliusa Radlika i uzyskać pomoc miasta, a także szkoły powszechnej.
Kolejną inicjatywą Lompy było założenie w Cieszynie "Gwiazdki Cieszyńskiej". To czasopismo na pruski Śląsk docierało niezupełnie legalnie. Podobnie jak przemycane gazety wydawane w Krakowie, Lwowie i Warszawie. Były one bowiem uznawane przez pruskie władze za zbyt... wywrotowe. Prócz ukazujących się w tym czasie "Dziennika..." i "Telegrafu", również wychodzące prawie w każdym górnośląskim powiecie "Kreisblattach" znajdują się teksty polskojęzyczne. Są to jednak głównie odezwy, tłumaczenia urzędowe ustaw pruskich i reklamy. W gazetach tych brak jest tekstów pisanych literacką polszczyzną. Teksty pisane po śląsku, aby miejscowa ludność mogła je łatwiej zrozumieć.

Po załamaniu się Wiosny Ludów nie powrócono na Śląsku do drukowania prasy polskojęzycznej. Następną taką próbę podjął dopiero Karol Miarka, na krótko przed zjednoczeniem Niemiec, około 1869 roku wykupując "Katolika" i czyniąc z niego jedną z najbardziej poczytnych gazet na Górnym Śląsku.


Pruskie reformy

  • W latach 1808-1815 zreformowano zarządzanie prowincją, którą podzielono na 4 rejencje (legnicką, wrocławską, dzierżoniowską i opolską). W 1816 r. zlikwidowano hrabstwo kłodzkie (włączono je do rejencji wrocławskiej) i podzielono rejencje na powiaty. W 1820 likwidacji uległa rejencja dzierżoniowska.
  • Od 1825 r. działał śląski sejmik prowincjonalny, złożony z 4 stanów: książąt oraz posłów szlachty, miast i gmin wiejskich, a od 1827 r. sejmiki powiatowe.
  • W 1808 r. ukazała się tzw. "Ordynacja miejska", znosząca dawny podział miast na królewskie i prywatne. Miasta zyskały własny, wybieralny samorząd , w którym reprezentację mieli wszyscy ich obywatele (co nie znaczy, że cała ludność, gdyż jej większość nie posiadała obywatelskiego statusu).
  • W 1812 r. ukazał się edykt królewski, przyznający prawa obywatelskie ludności żydowskiej.
  • W 1814 r. wprowadzono powszechny obowiązek służby wojskowej.
  • Najnowsze oferty na Black Friday

    Materiały promocyjne partnera

    Obejrzycie "SZADŹ" - zachęcają Aleksandra Popławska i Maciej Stuhr

    Wideo

    Komentarze

    Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

    Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

    Podaj powód zgłoszenia

    Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

    Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

    To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

    Dziękujemy za Twoje wsparcie!

    Jasne, chcę odblokować
    Przycisk nie działa ?
    1.
    W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
    krok 1
    2.
    Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
    krok 2
    3.
    Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
    krok 3