Wcale nie takie słodkie życie

Mariola Marklowska
Niektórzy chorują na nią od wczesnego dzieciństwa, innym daje się we znaki w dojrzałym wieku. Niezależnie od tego, kiedy się pojawia, jest przewlekłą chorobą spowodowaną niedoborem lub brakiem insuliny – hormonu ...

Niektórzy chorują na nią od wczesnego dzieciństwa, innym daje się we znaki w dojrzałym wieku. Niezależnie od tego, kiedy się pojawia, jest przewlekłą chorobą spowodowaną niedoborem lub brakiem insuliny – hormonu regulującego poziom cukru (glukozy) we krwi i mającego wpływ na gospodarkę tłuszczową. Jej przyczyną może być również tzw. insulinooporność, czyli zmniejszenie zdolności komórek do wykorzystywania insuliny.

Raz na dzień strzykawką
Hanna Wysocka miała 10 lat, kiedy rozpoznano u niej cukrzycę. To było ponad 40 lat temu. Raz dziennie wstrzykiwała sobie insulinę używając do tego celu zwykłej strzykawki, bo wstrzykiwaczy jeszcze wtedy nie było. Insulina też nie była tak dobrej jakości, jak obecnie. Dopiero w latach 80. ubiegłego stulecia udało się uzyskać pierwszą ludzką insulinę, otrzymaną z modyfikowanych genetycznie drożdży, a tzw. analogi insuliny pojawiły się pod koniec lat 90.

– Raz na kilka miesięcy mogłam sobie zbadać poziom cukru we krwi, tuż przed wizytą u lekarza – wspomina pani Hania, dietetyczka ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Jest niewidoma. Żaden lekarz nie wie tak dużo o cukrzycy jak ona. Dziennikarze często proszą ją o udział w audycji radiowej i piszą z jej pomocą artykuły. Chętnie doradza innym chorym, jak powinni sobie radzić z chorobą. Tłumaczy im, co mogą jeść, a czego powinni się wystrzegać.

Według szacunków, w Polsce na cukrzycę choruje ok. 1,5 – 2 mln ludzi (około 500 tys. z nich musi codziennie wstrzykiwać sobie insulinę), a mniej więcej drugie tyle Polaków ma cukrzycę nierozpoznaną. Na całym świecie chorych jest już ponad 170 milionów ludzi, a z prognoz Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że do 2030 roku liczba ta wzrośnie nawet do 366 milionów.

Dwa rodzaje cukrzycy
Większość chorych cierpi z powodu cukrzycy typu 2, nazywanej również insulinoniezależną. Ten typ cukrzycy występuje najczęściej u osób dorosłych. Ujawnia się pod wpływem czynników środowiskowych, do których należą:

  • otyłość (u osób otyłych cukrzyca występuje 4-krotnie częściej, 80 proc. z nadwagą lub otyłością ma cukrzycę typu 2)
  • nieprawidłowe odżywianie (zbyt dużo pokarmów wysokoenergetycznych, tłuszczów zwierzęcych, węglowodanów i cukru rafinowanego)
  • starzenie się organizmu – cukrzyca typu 2 pojawia się po 40. roku życia, ale najwięcej przypadków jest rozpoznawanych u osób po 65. roku życia i ma związek z obniżeniem wydolności czynnościowej wszystkich komórek organizmu, w tym również komórek trzustki
  • stres – wysiłek umysłowy lub stres emocjonalny mogą prowadzić do przejściowych zaburzeń tolerancji glukozy (cukru).
  • Trzustka osoby chorej na cukrzycę typu 2 zwykle produkuje insulinę, ale w zbyt małej ilości w stosunku do potrzeb organizmu lub nie jest ona wydzielana wtedy, gdy jest potrzebna. U niektórych chorych wystarczy zmienić dietę zalecić aktywność ruchową, ale większość musi zażywać doustne leki przeciwcukrzycowe. W opinii wielu specjalistów, po 8-10 latach stosowania tabletek chorzy powinni zacząć przyjmować insulinę.
    W odróżnieniu od cukrzycy typu 2 rozpoznawanej u osób dorosłych, cukrzyca typu 1 (insulinozależna) występuje głównie u dzieci i młodzieży. Dochodzi do niej w wyniku uszkodzenia i zniszczenia komórek trzustki, czego konsekwencją jest zahamowanie produkcji insuliny. Leczenie tego typu cukrzycy polega na wstrzykiwaniu preparatu insulinowego w odpowiednio dobranej dawce, aby poziom cukru we krwi był podobny, jak u zdrowej osoby. Prawidłowa terapia pozwala uniknąć lub znacznie opóźnić groźne powikłania cukrzycy.

    Powszechna i bardzo kosztowna

    Cukrzyca to jedna z najpoważniejszych, najczęściej występujących i najkosztowniejszych chorób. Z badań przeprowadzonych w 8 krajach Unii Europejskiej wynika, że leczenie jednego pacjenta cierpiącego na cukrzycę typu 2 (stanowi ok. 90 proc. wszystkich rozpoznanych przypadków cukrzycy) kosztuje średnio 2834 euro na rok. Ponad połowa tej kwoty (54 proc.) to koszty hospitalizacji i leczenia powikłań cukrzycowych, a tylko 7 proc. stanowią wydatki na leki doustne.

    W Polsce również przeprowadzono badania kosztów leczenia cukrzycy typu 2. Na podstawie wyników z 30 ośrodków wyliczono, że bezpośrednie koszty leczenia wynoszą rocznie 2429,95 zł. Jeśli doda się do tego jeszcze koszty pośrednie, związane z nieobecnością chorego w pracy (np. L-4, wcześniejsza emerytura lub renta, opieka w domu), kwota ta wzrasta do 6797,25 zł. Tyle trzeba wydać z budżetu. Pacjent musi do tego dopłacić co najmniej ok. 150-180 zł miesięcznie, co w skali roku daje pokaźną kwotę 1800-2160 zł. Z tego powodu wielu chorych, szczególnie emerytów i rencistów, chcąc zaoszczędzić stosuje za małe dawki insuliny, a rezygnuje z zażywania leków nadciśnieniowych i obniżających poziom cholesterolu we krwi.



    Jak rozpoznać cukrzycę?

    Cukrzycy towarzyszą zwykle następujące objawy:

  • senność
  • świąd
  • zaburzenia widzenia
  • nadwaga
  • mrowienia, drętwienia i bóle kończyn
  • szybkie męczenie się
  • infekcje skóry, powolne gojenie się ran i skaleczeń (szczególnie na stopach)
  • częste oddawanie moczu
  • nadmierne pragnienie
  • nadmierny apetyt
  • szybka utrata wagi
  • drażliwość
  • wyraźne osłabienie i zmęczenie
  • nudności i wymioty.
  • Osoba cierpiąca na cukrzycę wcale nie musi mieć tych wszystkich objawów. Czasem występuje tylko jeden lub dwa z nich, a niektórzy chorzy nie mają ani jednego, a mimo to podczas badań poziomu cukru we krwi okazuje się, że mają cukrzycę.

    Jeśli na cukrzycę cierpi już ktoś z twojej rodziny, musisz szczególnie wnikliwie obserwować się i systematycznie badać poziom cukru we krwi (cukrzyca często występuje rodzinnie). Jeśli zaobserwujesz u siebie jakiś niepokojący sygnał, natychmiast zgłoś się do lekarza.

    Ryzyko cukrzycy znacznie podnosi nadwaga oraz dieta bogata w cukier, a uboga w błonnik.
    Cukrzyca ujawnia się również u niektórych kobiet w czasie ciąży.


    Kroki milowe w terapii

    Przełomem w leczeniu cukrzycy było wynalezienie insuliny w 1922 roku. Dla milionów chorych na całym świecie oznaczało to ratunek przed śmiercią. Po tym odkryciu badania naukowców koncentrowały się na poszukiwaniu coraz lepszych preparatów insulinowych. Krokami milowymi w diabetologii było wyprodukowanie insulin długo działających, opracowanie nowoczesnych metod ich oczyszczania, uzyskanie insuliny ludzkiej przy użyciu inżynierii genetycznej (na początku lat 80. ubiegłego wieku) oraz wprowadzenie tzw. penów (wstrzykiwaczy) i osobistych pomp insulinowych.

    Kolejnym, bardzo istotnym osiągnięciem w doskonaleniu leczenia chorych na cukrzycę było wprowadzenie tzw. analogów insuliny – preparatów insulinowych uzyskiwanych na drodze biotechnologii. Różnią się one od ludzkiej insuliny jednym lub kilkoma aminokwasami. Ta różnica ma jednak istotny wpływ na ich właściwości.

  • Analogi szybko działające (NovoRapid, Humalog) w ciągu kilku minut po wstrzyknięciu pod skórę wchłaniają się do krwi i skutecznie zmniejszają nadwyżki cukru, które występują po każdym posiłku. To bardzo ważne, ponieważ tzw. hiperglikemia poposiłkowa odpowiada za rozwój miażdżycy naczyń krwionośnych.

  • Analogi przeciwdziałają również hipoglikemiom, czyli znacznym i bardzo groźnym spadkom poziomu cukru we krwi.

  • Wyrównując cukrzycę, analogi przeciwdziałają późnym powikłaniom cukrzycowym, takim jak:
    – choroby układu krążenia (zawał serca, udar mózgu)
    – uszkodzenie oczu (retinopatia cukrzycowa)
    – zespół stopy cukrzycowej
    – uszkodzenie nerek (nefropatia cukrzycowa)
    – uszkodzenie nerwów (neuropatia cukrzycowa).

  • Znacząco poprawiają jakość życia chorym, ponieważ:
    – pozwalają zmniejszyć liczbę posiłków
    – pozwalają zjeść od czasu do czasu coś, na co chory ma ochotę (np. ciastko), ponieważ istnieje możliwość podania dodatkowych 1-2 jednostek szybko działającego analogu
    – są wygodne w stosowaniu (analogi szybko działające można wstrzykiwać bezpośrednio przed posiłkiem, a nie – jak w przypadku insuliny ludzkiej – z 30-45-minutowym wyprzedzeniem
    – w zależności od wielkości posiłku można je podawać bezpośrednio po jedzeniu bez szkody dla wyrównania glikemii.
  • Na rynku są dostępne 3 rodzaje analogów insuliny: szybko działające (tylko one są objęte refundacją), długo działające i dwufazowe. Wskazaniem do ich stosowania jest m.in. cukrzyca typu 1 o tzw. chwiejnym przebiegu, odznaczająca się dużą skłonnością do hiper- i hipoglikemii. Powinni je stosować również chorzy z demencją, mający skłonności do hipoglikemii nocnych, osoby cierpiące na cukrzycę po operacyjnym usunięciu trzustki oraz podróżujące za granicę (zmieniające strefy czasowe).


    Kontroluj poziom cukru!

    Prawidłowe stężenie cukru (glukozy) we krwi wynosi od 60 do 110 mg%. Jeśli Twój wynik przekracza tę normę, powinieneś skontaktować się z lekarzem, który najprawdopodobniej wyśle Cię na dodatkowe badania, m.in. stężenia cukru w moczu.
    Badania poziomu cukru we krwi powinno się wykonywać na czczo, co najmniej 8 godzin po ostatnim posiłku. Warto je powtórzyć, jeśli wynik jest podwyższony.

    Jeśli poziom cukru we krwi przekracza wartości 126 mg% (na czczo) i 200 mg% (2 godziny po posiłku), mówimy o cukrzycy. Osoba, która jest na nią chora, powinna:

  • regularnie, przynajmniej raz na kwartał, odwiedzać diabetologa
  • kontrolować poziom cukru we krwi na czczo i 2 godziny po posiłku
  • badać mocz pod kątem obecności cukru i acetonu
  • raz na rok badać dobowe wydalanie białka z moczem
  • raz na tydzień kontrolować wagę
  • raz na tydzień, a najlepiej jeszcze częściej, mierzyć ciśnienie krwi (przy nadciśnieniu należy dokonywać pomiaru codziennie)
  • raz w roku badać dno oka
  • raz w roku kontrolować poziom mocznika i kreatyniny we krwi
  • raz w roku kontrolować poziom cholesterolu we krwi.
  • Najnowsze oferty na Black Friday

    Materiały promocyjne partnera

    Ulgi dla ozdrowieńców oddających osocze

    Wideo

    Komentarze

    Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

    Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

    Podaj powód zgłoszenia

    Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

    Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

    To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

    Dziękujemy za Twoje wsparcie!

    Jasne, chcę odblokować
    Przycisk nie działa ?
    1.
    W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
    krok 1
    2.
    Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
    krok 2
    3.
    Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
    krok 3